Τα ερωτήματα που ακολουθούν είναι ερωτήματα που υποβάλλονται συχνά από τους ασθενείς και έχουν λάβει συγκεκριμένη μαγνητοφωνημένη μορφή κατά την διάρκεια ενημερωτικών διαλέξεων που έχω δώσει κατά καιρούς στο γενικό κοινό για το σύνηθες αυτό πρόβλημα. Τα ερωτήματα έχουν απομαγνητοφωνηθεί από τους συνεργάτες μου και έχουν επιλεγεί από εμένα αυτά που είναι ιδιαιτέρως σημαντικά και αφορούν καταστάσεις που είναι ιδιαίτερα συνήθεις στην καθημερινή κλινική πρακτική του μαχόμενου παθολόγου, τόσο στο ιατρείο όσο και στο νοσοκομείο.
1.Εχω αυξημένη πίεση. Ο γιατρός μου είπε να μην αγοράσω πιεσόμετρο για το σπίτι, γιατί κάνει λάθος. Ο φαρμακοποιός μου έχει αντίθετη γνώμη. Ποιον να πιστέψω;
Η κατ οίκον μέτρηση της αρτηριακής πίεσης με ακουστικά είναι παντελώς αναξιόπιστη στα χέρια των ερασιτεχνών. Λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας όμως τα καλά αυτόματα πιεσόμετρα μπράτσου είναι αρκετά αξιόπιστα όταν χρησιμοποιούνται σωστά. Πρέπει όμως, να προσέχετε να είναι το νούμερό σας, δηλ. να έχουν κατασκευαστεί για την δική σας περιφέρεια αριστερού μπράτσου, την οποία μπορείτε να μετρήσετε και μόνοι σας με κοινό μέτρο ράφτη. Η περιφέρεια αυτή πρέπει να αναγράφεται στο πιεσόμετρο, που έχετε αγοράσει, στο κουτί, στην περιχειρίδα ή στο φύλλο οδηγιών. Εάν χάσετε ή πάρετε κιλά αύριο, η περιφέρεια μπράτσου σας ενδέχεται να μεταβληθεί και το πιεσόμετρο, που σας ταιριάζει σήμερα, να μην είναι κατάλληλο για εσάς αύριο. Επίσης πρέπει να είναι πιστοποιημένα και εγκεκριμένα από τον ΕΟΦ. Να μην αγοράζετε πιεσόμετρα, από κοινά ή αμφιβόλου ποιότητας καταστήματα.
Κάθε χρόνο κατά την ετήσια προληπτική παθολογική εξέταση στο ιατρείο, πρέπει να προσκομίζετε το οικιακό ηλεκτρονικό πιεσόμετρο για να συγκρίνονται οι τιμές της αρτηριακής πίεσης που μετράτε, με τις τιμές που λαμβάνονται με το ειδικό ιατρικό επαγγελματικό υδραργυρικό πιεσόμετρο. Αυτό συμβαίνει γιατί η αξιοπιστία του αυτόματου ηλεκτρονικού πιεσόμετρου ενδέχεται αιφνιδίως να ελαττωθεί και να χρειάζεται εκτάκτως ειδική ρύθμιση, ακόμη και στις περιπτώσεις που ακολουθούνται πιστά οι οδηγίες χρήσεως του κατασκευαστή.
Οι μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι, είναι σημαντικές σε συμπληρωματική βάση, διότι παρόλο που δεν έχουν την απόλυτη ακρίβεια των ειδικών μετρήσεων με επαγγελματικά υδραργυρικά πιεσόμετρα που γίνονται στο ιατρείο, δίνουν πολύτιμες πληροφορίες και μελετούνται ιατρικώς σε συνδυασμό με τις μετρήσεις του ιατρείου έτσι ώστε να καθοριστούν με ακρίβεια τόσο οι πιέσεις με τις οποίες δουλεύει ο οργανισμός σας στον φυσικό του χώρο, όσο και το είδος της άριστης εξατομικευμένης αγωγής.
Μην αμελείτε να μας προσκομίζετε λοιπόν στο ιατρείο και δικές σας μετρήσεις, τις οποίες κάνετε στο σπίτι.
2.Είμαι πενήντα ετών έχω αυξημένη πίεση και έχω μπερδευτεί με τις μετρήσεις που κάνω στο σπίτι. Πότε μετράω και είναι 16 με 10, εάν μετρήσω αμέσως μετά κατεβαίνει 12 με 8.
Ασφαλώς ο ερωτών υπονοεί ότι η διαστολική πίεση είναι 100mmHg την πρώτη φορά και 80mmHg την δεύτερη αντιστοίχως, ενώ η συστολική πίεση 160mmHg την πρώτη φορά και 120mmHg την δεύτερη.
Είναι σημαντικό να «τσεκάρετε» εάν το πιεσόμετρο είναι εγκεκριμένο και εάν είναι το μέγεθός σας, να συγκριθεί με το ιατρικό υδραργυρικό πιεσόμετρο για να πιστοποιηθεί η ανυπαρξία βλάβης και να ξαναδιαβάσετε τις οδηγίες χρήσεως του κατασκευαστή, μήπως υπάρχουν στοιχεία κατά την χρήση του πιεσόμετρου, τα οποία σας έχουν διαφύγει. Εάν όλα τα προαναφερόμενα βαίνουν καλώς είναι σημαντικό να τηρούνται τα κάτωθι:
Να μην μετράτε πίεση, όταν έχετε φάει εντός του δίωρου που έχει προηγηθεί. Η πόση νερού, καφέ, η χρήση τσιγάρου ή πούρου, να μην έχουν γίνει εντός σαράντα λεπτών από την μέτρηση. Μην προσέρχεστε για ιατρική εξέταση μετά από τις παραπάνω δραστηριότητες.
Να μην μετράτε αρτηριακή πίεση και να μην προσέρχεστε ομοίως για ιατρική εξέταση εντός μίας ώρας από έντονη άσκηση.
Πριν από την μέτρηση πρέπει να έχετε ουρήσει και καθίσει για να ξεκουραστείτε επί πέντε λεπτά.
Κατά την μέτρηση της αρτηριακής πίεσης τα πόδια δεν πρέπει να είναι σταυρωμένα, δεν πρέπει να αιωρούνται, αλλά να είναι σταθερά στο έδαφος και η πλάτη σας να υποστηρίζεται στην πλάτη του καθίσματος. Δεν πρέπει ταυτόχρονα να τρώτε, να πίνετε νερό, να μασάτε τσίχλα, να βήχετε ή να κάνετε οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. Πρέπει να είστε άνετα και η μέτρηση να γίνεται πάντα στο αριστερό χέρι.
Το μπράτσο και το πιεσόμετρο πρέπει να ευρίσκονται στο ύψος της καρδιάς.
Μετά από πέντε λεπτά να επαναλαμβάνετε πάντα την μέτρηση.Οπωσδήποτε στο ιατρείο πρέπει να προσκομίζετε και να αναφέρετε και τις δύο διαδοχικές μετρήσεις.
3. Είμαι άντρας πενήντα πέντε ετών, και η μικρή μου πίεση μου είναι μόνιμα στο 8 με 8.5. Είμαι φυσιολογικός;
Ασφαλώς ο ερωτών υπονοεί ότι η διαστολική πίεση είναι μόνιμα 80 με 85mmHg.
Σε κατά τα λοιπά υγιείς ανθρώπους, υπέρταση υπάρχει, όταν ο μέσος όρος των μετρήσεων της διαστολικής πίεσης («μικρή» πίεση), είναι μεγαλύτερος ή ίσος από 90mmHg. Υπέρταση έχετε επιπροσθέτως και όταν ο μέσος όρος των μετρήσεων της συστολικής πίεσης(«μεγάλη» πίεση), είναι μεγαλύτερος ή ίσος από 140mmHg. Στις συσκευές μέτρησης κατ οίκον και εφόσον έχουν επιλεγεί και χρησιμοποιούνται με βάση τα αυστηρά κριτήρια που προαναφέρθηκαν τα κοινά όρια είναι χαμηλότερα, ήτοι οι μέσοι όροι πρέπει να είναι κάτω από 135 mmHg και 85 mm Hg. Σε περίπτωση άλλης παθήσεως, όπως αυξημένου σακχάρου, χοληστερόλης, καρδιακής ή νεφρικής παθήσεως, τα όρια αυτά είναι συχνά πιο αυστηρά. Μία μόνο υψηλή τιμή πίεσης δεν θέτει την διάγνωση της υπέρτασης, απαιτεί όμως περαιτέρω μετρήσεις, που πολλές φορές εκτείνονται σε βάθος τριμήνου - τετραμήνου.
Εάν οι μετρήσεις που κάνετε είναι αξιόπιστες και μόνιμα στα επίπεδα που αναφέρετε, πρέπει να εξεταστείτε ιατρικώς, για να καθοριστούν τα όρια κάτω από τα οποία λειτουργεί ιδανικά ο δικός σας οργανισμός και να εκτιμηθεί το είδος της ιατρικής παρέμβασης. Ακόμη και εάν ισχύουν όμως για εσάς τα κοινά όρια της αρτηριακής πίεσης, πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα διατροφής και τροποποίησης παραγόντων καθημερινότητας για να μην αναπτύξετε αργότερα υπέρταση, διότι η περίπτωσή σας είναι οριακά φυσιολογική. Ο υπερτασικός και οι άνθρωποι με οριακές για τον οργανισμό τους τιμές αρτηριακής πιέσεως, πρέπει να χάσουν βάρος εάν είναι υπέρβαροι, να τεθούν σε πρόγραμμα άσκησης, να μετριάσουν την χρήση αλκοόλ, να διακόψουν το κάπνισμα, να ακολουθούν μια διατροφή με χαμηλά λιπαρά και λίγο αλάτι, να αποφεύγουν την χρήση καφέ (όχι πάνω από ένα το 24ωρο). Aνάλογα με την περίπτωση ενδέχεται να απαιτηθούν εξατομικευμένες παρεμβάσεις στις συνήθειες της καθημερινότητας.
4. Είμαι πενήντα ετών και έχω αυξημένη μικρή πίεση, μόνιμα στο 11. Νιώθω καλά. Πρέπει να παίρνω φάρμακο;
Ασφαλώς ο ερωτών υπονοεί ότι η διαστολική πίεση είναι 110mmHg.
Ένα σύνηθες σφάλμα, που κάνει ο υπερτασικός, ιδιαιτέρως εάν δεν εμφανίζει συμπτώματα, είναι να αμελεί την συστηματική λήψη της ενδεικνυόμενης φαρμακευτικής αγωγής. Η υπέρταση όμως είναι χρόνια νόσος, που συχνά δεν συνοδεύεται από κανένα σύμπτωμα. Απαιτεί όμως στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, μόνιμη και συνεχή αγωγή και οι παραλείψεις εκθέτουν τον υπερτασικό σε σημαντικούς κινδύνους. Η υπέρταση προκαλεί σταδιακά βλάβες σε όλα τα ζωτικά όργανα. Η μη θεραπευόμενη υπέρταση σχετίζεται με βράχυνση του προσδόκιμου ζωής κατά 10-20 χρόνια και σοβαρή επιτάχυνση της βιολογικής γήρανσης. Χωρίς την ενδεικνυόμενη αγωγή η υπέρταση μπορεί να προκαλέσει αιφνίδιο θάνατο, εγκεφαλικό επεισόδιο, νεφρική πάθηση, απόφραξη καρδιακής αρτηρίας, διαταραχές οράσεως, ανδρική ανικανότητα, ανευρύσματα. Ο κίνδυνος δυσμενών επιπλοκών είναι μεγαλύτερος, εάν ο υπερτασικός καπνίζει, πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη, έχει υψηλή χοληστερόλη αίματος, ή καταναλώνει αυξημένη ποσότητα αλκοόλ.
Ένα από τα αίτια της αύξησης του μέσου όρου ζωής στις αναπτυγμένες χώρες, είναι η ανακάλυψη αποτελεσματικών θεραπειών της υπέρτασης που προλαμβάνουν τις επιπλοκές, οι οποίες προαναφέρθηκαν. Ο άνθρωπος, που ενώ πρέπει να λάβει αγωγή δεν λαμβάνει, αυτοκτονεί σιωπηλώς. Εάν λοιπόν η τιμή της διαστολικής πίεσης είναι σταθερά στα επίπεδα που αναφέρετε εκτίθεστε σε σοβαρούς κινδύνους.
5.Είμαι γυναίκα, τριανταπέντε ετών, έχω υψηλή πίεση 150-110 mm Hg, που δεν κατεβαίνει, ενώ παίρνω καθημερινά πέντε χάπια για την πίεση.
Η αρτηριακή πίεση είναι πλήρως αντιμετωπίσιμη πάθηση σήμερα. Εάν κάποιος έχει μη ρυθμιζόμενη υπέρταση δύο πράγματα μπορεί να συμβαίνουν: Η ο ίδιος αμελεί την αγωγή του ή ο ιατρός που τον παρακολουθεί δεν του δίδει την ενδεικνυόμενη αγωγή.
6. Είμαι σαράντα χρονών και έχω υπέρταση. Φταίει το άγχος;
Σε ένα μικρό μέρος των υπερτασικών ανευρίσκεται το ακριβές αίτιο της υπέρτασης.Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η υπέρταση είναι πολυπαραγοντική. Όσον αφορά το άγχος, συμβάλλει σε πολλές περιπτώσεις, αλλά δεν αρκεί «από μόνο του» να προκαλέσει τις μόνιμες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, που παρατηρούνται στην υπέρταση. Καλό πάντως είναι οι υπερτασικοί να αποφεύγουν τις περιττές εντάσεις.